Grensaankopen vertragen minder sterk
In de eerste drie kwartalen van 2025 besteedden Belgen 521 miljoen euro aan voeding en dranken, tegenover 552 miljoen euro in dezelfde periode van vorig jaar. Toch is voorzichtigheid op zijn plaats…
Frankrijk herwint kleur
De accijnzen op gesuikerde frisdranken zijn in Frankrijk verhoogd sinds 1 maart 2025. Wanneer accijnzen of andere belastingen stijgen, hebben voedingsbedrijven vaak geen andere financiële keuze dan (een deel van) deze stijging door te rekenen in hun verkoopprijzen.
En inderdaad, de inflatie van frisdranken in Frankrijk was relatief hoog in het tweede kwartaal (9,1%). In dezelfde periode bedroeg de inflatie in Nederland slechts 3,4%, in Duitsland 2,8%, in België 1,5% en was ze in Luxemburg zelfs negatief (-2,7%).
De grensaankopen in Frankrijk kenden dan ook een ongeziene daling van 8,0% in het tweede kwartaal van 2025 ten opzichte van hetzelfde kwartaal in 2024, met een daling tot 11,6% voor de categorie ‘Water, frisdranken en fruitsappen’. Helaas werd de omvang van deze daling niet bevestigd in het daaropvolgende kwartaal: slechts -1,4% in het derde kwartaal van 2025.
De sterke daling van de grensaankopen in Nederland is geen goed nieuws
Tussen januari en september daalden de grensaankopen van Belgen in Nederland met 18,1%, goed voor 101 miljoen euro tegenover 123 miljoen euro in dezelfde periode vorig jaar.
Maar in de andere richting neemt het grensverkeer toe. Volgens een recente studie van consultant Hiiper deed 45,3% van de Nederlandse huishoudens in de eerste drie kwartalen van 2024 boodschappen in België of Duitsland, tegenover 41,4% in 2024.
Nederlanders besteden bovendien een groeiend deel van hun budget in supermarkten en drogisterijen in België en Duitsland. Ze besteden gemiddeld 2,7% van hun voedingsbudget in België en Duitsland, een stijging van 20% op een jaar tijd. Duitsland blijft daarbij de populairste bestemming, gevolgd door België. Hun belangrijkste aankoopmotief? De prijs, uiteraard.
Volgens de jaarlijkse studie van BABM, de vereniging van merkfabrikanten, is een winkelmand met honderden identieke FMCG‑producten 10,5% goedkoper in België dan in Nederland (tegen 8,0% in 2024). De reden voor dit groeiende verschil: de felle prijzenslag die supermarkten in Vlaanderen voeren. Nederlandse supermarkten die zich bij ons vestigen, hanteren een agressieve prijsstrategie, waardoor andere supermarkten gedwongen worden (te proberen) mee te gaan. Het recentste wapenfeit in deze prijzenoorlog: de 2+5‑promotie van Albert Heijn.
Op het eerste gezicht lijkt deze dubbele beweging positief: minder Belgen die in Nederland gaan winkelen, en tegelijk meer Nederlandse consumenten die aankopen doen bij ons. Maar achter dat beeld schuilt een minder rooskleurige realiteit.
Ten eerste kent deze race naar de laagste prijs geen winnaars. Wat op korte termijn logisch lijkt, ondermijnt op termijn het evenwicht en de duurzaamheid van de volledige agrovoedingsketen.
Ten tweede zorgt de sterke uitbreiding van Nederlandse supermarktketens in België ervoor dat het aandeel Nederlandse voeding en dranken in onze rekken snel toeneemt. In 2010 bedroeg dat aandeel 7,7%; in 2023 was dat al 16,1%. Tegelijkertijd verliest de Belgische voedingsindustrie terrein: het aandeel Belgische voeding en dranken daalde met bijna 5 procentpunt tot 62,3% in 2023.
Grafiek: Verdeling van de consumptie van verwerkte producten van huishoudens in België volgens herkomst – Belgische voedingsindustrie links en Nederlandse rechts (bron: Eurostat)
Luxemburg en Duitsland presteren sterk
De grensaankopen in Luxemburg en Duitsland zijn sinds het tweede kwartaal van 2025 sterk gestegen, op het moment dat Frankrijk zijn accijnzen op gesuikerde frisdranken verhoogde. Samen noteren beide landen een toename van de Belgische uitgaven met 4,4% in het tweede kwartaal en 8,3% in het derde kwartaal. Die stijgingen maken helaas de daling die in het eerste kwartaal werd opgetekend volledig ongedaan.
Over de periode januari–september blijven de grensaankopen in Luxemburg en Duitsland daardoor stabiel op 82 miljoen euro. Maar achter dat totaal schuilt een duidelijke tweedeling: voedingsproducten dalen met 10,0%, terwijl dranken stijgen met 14,8%. En de stijgingen in sommige drankencategorieën zijn indrukwekkend: ‘Mineraalwater, frisdranken, sappen’ +13% en ‘Alcoholische dranken’ +20%.
Oproep aan de regering: maak de aankondigingen over taksenverlagingen waar
Het begrotingsakkoord heeft een algemene verhoging van de btw op voeding en dranken voorkomen, wat belangrijk was voor de betaalbaarheid van voedingsaankopen en om een toename van grensaankopen te voorkomen.
Helaas is de verlaging van de bestaande taksen op dranken (verpakkingsheffing en accijnzen) met 100 miljoen euro, zoals voorzien in het regeerakkoord, niet vervroegd naar 2026. Wij roepen de regering dan ook op om haar belofte na te komen en deze verlaging vanaf 1 januari 2027 door te voeren.
