Oorlog in het Midden-Oosten: deze gevolgen treffen onze bedrijven

Logistieke verstoringen

De veiligheidsrisico’s op de scheepvaartroutes tussen Europa, Azië en het Midden-Oosten dwingen de grote containervervoerders om hun activiteiten aan te passen, met name door routes te wijzigen en dienstregelingen aan te passen.

Uit een analyse van het Internationaal Monetair Fonds, gebaseerd op het monitoringplatform PortWatch, blijkt dat omwegen via Kaap de Goede Hoop de levertijden tussen Azië en Europa met gemiddeld tien dagen verlengen.

Voor de voedselvoorzieningsketens heeft dit gevolgen voor de betrouwbaarheid van leveringen voor temperatuurgevoelige goederen en wijzigen de logistieke kosten van de koelketen. Daarbovenop heeft dit effect op de transittijden en leveringsschema's. De rederijen hebben dan ook noodtoeslagen ingevoerd.

Energie- en landbouwgrondstoffen

De Straat van Hormuz blijft een van de belangrijkste energiecorridors ter wereld. Volgens het Amerikaanse Energieagentschap voeren er in 2024 en begin 2025 meer dan een kwart van de wereldwijde oliehandel over zee en ongeveer een vijfde van het wereldwijde olieverbruik en handel in LNG. 

De energieprijzen zijn sinds het begin van de oorlog in Iran aanzienlijk gestegen, wat de bezorgdheid weerspiegelt over verstoringen van de bevoorrading via de Straat van Hormuz. De Brent-prijs is begin maart sterk gestegen, terwijl ook de aardgasprijzen in Europa een forse stijging hebben gekend.

Schommelingen in de energieprijzen hebben dus gevolgen voor de Europese agrovoedingsindustrie. In eerste instantie worden de kosten van elektriciteit en brandstoffen aangetast, evenals het transport en de distributie van producten. Daarbovenop oefent het conflict onrechtstreeks invloed uit op de koeling, koelopslag, stoom en warmte van temperatuurgevoelige goederen. 

Deze verstoringen zouden ook de landbouwproductie kunnen beïnvloeden via de meststoffenmarkten. De VN-Conferentie inzake Handel en Ontwikkeling (UNCTAD) schat dat ongeveer een derde van de wereldwijde zeehandel in meststoffen via de Straat van Hormuz verloopt, de export van de belangrijkste producenten in de Perzische Golfregio inbegrepen. 

De stijging van de gasprijzen verhoogt de productiekosten van stikstofhoudende meststoffen, wat zou kunnen leiden tot hogere productiekosten voor landbouwbedrijven voor granen, oliehoudende zaden en andere landbouwproducten die als grondstoffen worden gebruikt door de voedingsindustrie.

Marktblootstelling

Volgens de statistieken van de Nationale Bank van België bedroeg onze export van voedingsmiddelen en dranken naar de landen in het Midden-Oosten in 2025 iets minder dan 1 miljard euro, wat neerkomt op 2,2% van onze totale export. Sommige sectoren zijn echter kwetsbaarder dan andere. Zo is 4,4% van de export van aardappelbereidingen (130 miljoen euro), 4,3% van de chocolade-export (241 miljoen euro) en 2,7% van de zuivelproducten (143 miljoen euro) bestemd voor het Midden-Oosten.

Dat onderstreept het belang van betrouwbare maritieme handelsroutes die Europa verbinden met de markten in het Midden-Oosten en met de mondiale toeleveringsketens in bredere zin. Dit beslaat ook de essentiële importstromen van ingrediënten en grondstoffen die via dezelfde corridor varen.

Inflatieprognoses en loonindexering

Het Federaal Planbureau heeft zijn inflatieprognoses herzien om rekening te houden met de stijging van de energieprijzen. Er wordt gerekend op een olieprijs van 80 dollar per vat in 2026, een gemiddelde aardgasprijs van 45 euro per MWh en een gemiddelde elektriciteitsprijs van 98 euro per MWh. De volgende loonindexering, die in januari 2027 zal plaatsvinden, wordt nu geraamd op 3,10% (ten opzichte van een raming van 2,22% vorige maand).

Toekomstperspectief

Niettemin is er geen aanleiding tot bezorgdheid. Er zijn geen bevoorradingsproblemen gemeld. De veerkracht van bedrijven zal de komende maanden echter op de proef worden gesteld. De stijging van de productiekosten zal onze bedrijven financieel onder druk zetten. Aangezien hun kostenmarge onder druk staat en niet onbeperkt rekbaar is, zijn verzoeken tot heronderhandeling van klantencontracten niet uitgesloten. Bovendien dreigt de koopkracht van de consumenten, zowel in België als elders in de wereld, de vraag te verzwakken.