PPWR: een overhaaste wetgeving die voedingsbedrijven destabiliseert
De milieutransitie van de voedingsbedrijven is volop aan de gang, maar een slecht afgestemde wetgeving dreigt het beoogde effect te ondermijnen. Meer rekening houden met milieuvereisten en evolueren naar een gedecarboniseerd voedingssysteem is inmiddels vanzelfsprekend. Elk voedingsbedrijf heeft deze dimensie dan ook al geïntegreerd, daar bestaat geen twijfel over.
Een noodzakelijke en nuttige hervorming
Wanneer de Europese Unie beslist om de (verouderde) wetgeving rond verpakkingen en verpakkingsafval uit 1994 te moderniseren en aan te passen aan de huidige uitdagingen, is dat goed nieuws voor de voedingsindustrie. Het is des te positiever dat Europa ervoor heeft gekozen om van een richtlijn een verordening te maken, wat inhoudt dat de wetgeving meteen van toepassing is in alle Europese lidstaten. Waarom dit zo goed is? Het versterkt namelijk de interne markt en draagt bij tot concrete oplossingen voor één van de zogenaamde “Terrible Ten” die in de Single Market Strategy werden geïdentificeerd.
Op basis van deze principes werd de nieuwe Verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR) begin 2025 gepubliceerd in het Publicatieblad van de Europese Unie. Deze verordening treedt in werking op 12 augustus 2026 in alle Europese lidstaten. Met een termijn van 18 maanden voor lidstaten om hun wetgeving aan te passen en voor de bedrijfswereld om zich op de nieuwe regels af te stemmen, lijkt dit haalbaar.
Een wetgevend proces zonder voeling met de realiteit
Op Europees niveau zijn drie instellingen verantwoordelijk voor nieuwe wetgevingen: de Europese Commissie, de Raad van Ministers en het Parlement. De compromissen die daaruit voortvloeien, zijn echter vaak complex.
Te vaak blijven Europese ambtenaren in hun ivoren toren en hebben ze onvoldoende zicht op de processen van bedrijven. Hun analyses en overtuigingen zijn daardoor eerder gebaseerd op eigen inzichten dan op de complexiteit van het terrein. Tegelijkertijd blijken impactanalyses en voorbereidende studies van studiebureaus vaak onvolledig of zelfs onvoldoende wetenschappelijk onderbouwd.
Toch blijft de politiek steeds meer technische maatregelen invoeren, zonder de operationele gevolgen volledig te doorgronden. Het resultaat van deze wirwar is dat de uiteindelijke wettekst (in dit geval de Europese verordening inzake verpakkingen en verpakkingsafval) complex en onuitvoerbaar is, en vaak onbegrijpelijk of voor interpretatie vatbaar.
Het sprekende voorbeeld van PFAS
Wegens gebrek aan duidelijkheid bevinden bedrijven zich in een juridisch onduidelijke en nadelige situatie, omdat ze niet weten hoe ze aan de nieuwe regelgeving moeten voldoen. Een concreet voorbeeld is de problematiek rond PFAS. Vanaf 12 augustus 2026 moet elke verpakking voldoen aan een specifieke norm voor PFAS. Hoewel de intentie lovenswaardig is, zijn er tal van grijze zones die de toepassing ervan bijzonder onzeker maken.
Zo preciseert de wetgeving niet welke PFAS gemeten moeten worden, terwijl er duizenden bestaan. Het is onrealistisch om elke stof in elke verpakking te gaan controleren. Daarbovenop bestaat er geen betrouwbare en gestandaardiseerde analysemethode, en slechts weinig Europese laboratoria kunnen deze testen uitvoeren.
Vanaf 12 augustus moeten alle verpakkingen voldoen aan de norm, ook deze die voorafgaand aan die datum geproduceerd zijn. Wat gebeurt er met niet-conforme voorraden? Moeten die vernietigd worden?
Tot slot is het niet duidelijk welke speler de conformiteit moet aantonen: de verpakkingsproducent of de verpakker van het product? De verantwoordelijkheid wordt naar elkaar doorgeschoven.
Concrete juridische onzekerheden voor bedrijven
De PPWR-tekst telt 174 pagina’s en omvat 71 artikelen. Daarnaast zijn er bijna 40 secundaire wetgevingen voorzien om de verordening verder te verduidelijken of te concretiseren. Voor 14 artikelen kunnen lidstaten, hoewel het om een verordening gaat, afwijken of bijkomende maatregelen invoeren.
Gezien de complexiteit vragen de bedrijven al maanden om verduidelijkingen van de Europese Commissie via FAQ’s of toelichtende documenten. Die worden sinds november 2025 beloofd, maar vijf maanden voorafgaand aan de inwerkingtreding wachten we nog steeds op deze informatie.
Ann Nachtergaele, Food Production & Consumption Policy Director FeviaEen goede wetgeving geeft richting, een onduidelijke wetgeving creëert onzekerheid. Vandaag hebben bedrijven nood aan duidelijkheid, niet aan grijze zones.
Een zorgwekkende structurele trend
Bijna elke bepaling van de tekst roept vragen op. Sommige details lijken onschuldig, maar kunnen enorme gevolgen hebben. Zo voorziet de PPWR vanaf 1 januari 2030 een verbod op plastic wegwerpverpakkingen in de horeca voor individuele porties van bepaalde producten. Afhankelijk van de taalversie verschilt de lijst echter van betrokken producten:
| Engels | Frans | Nederlands | Duits |
| condiments, preserves, sauces, coffee creamer, sugar, and seasoning | condiments, confitures, sauces, crèmes pour café, sucre et assaisonnements | smaakstoffen, conserven, sauzen, koffiemelk, suiker en kruiderijen | Würzmittel, Aufstriche, Soßen, Kaffeesahne, Zucker und Gewürze |
Dit lijkt misschien onbeduidend gezien de lange termijn, maar voor bedrijven gespecialiseerd in deze sectoren is het cruciaal om vandaag reeds te weten welke producten verboden zullen worden, zodat zij hun investeringen kunnen plannen en hun toekomst richting 2030 kunnen veiligstellen.
De onduidelijkheid van dit soort teksten voedt de kritiek. Sommigen pleiten voor een herziening of uitstel van de wetgeving, terwijl anderen vrezen voor een afzwakking van de Green Deal. Ter verduidelijking: de Europese federatie FoodDrinkEurope vraagt momenteel niet om de tekst te heropenen, maar wel dringend om verduidelijking.
Helaas is de PPWR geen alleenstaand geval. De trend naar steeds complexere wetgeving zet zich door en vergt aanzienlijke middelen: consultants, juristen, experten, ambtenaren en bedrijfsmedewerkers. Dit leidt tot kosten en administratieve lasten die met meer overleg, tijd en pragmatisme vermeden hadden kunnen worden.
In deze complexe context zet Fevia zich in om de Belgische voedingsbedrijven zo goed mogelijk en steeds transparant te informeren. Na een studiedag over futureproof verpakkingen bij lid Filliers, in het kader van het Industriepartnerschap met dank aan Vlaio, organiseert Fevia een webinar op 1 april (NL) en op 31 maart (FR), evenals een volledige studiedag op 30 juni. In de komende maanden en jaren zullen bijkomende initiatieven volgen, afhankelijk van de noden.
