“Vertrouwen in voedselveiligheid is ons belangrijkste kapitaal”
Er was de laatste tijd veel aandacht voor voedselveiligheid in de media. Terugroepacties en incidenten halen regelmatig het nieuws en roepen vragen op bij consumenten. Hoe veilig is onze voeding vandaag echt? En wat doen bedrijven om risico’s te vermijden? We gingen te rade bij twee Fevia-experts om te begrijpen hoe het zit met de voedselveiligheid in de Belgische voedingssector, en waar de uitdagingen liggen.
Hoe moeten we de recente berichten over voedselveiligheid plaatsen? Is er reden tot ongerustheid?
Pauline Spagnoli, Food Policy Advisor: “Het is belangrijk om die berichten in perspectief te plaatsen. Elk incident is er één te veel, maar tegelijk toont het ook dat het controlesysteem werkt. Bedrijven detecteren problemen en grijpen in, vaak nog vóór er een concreet gevaar is voor de consument.”
Johan Hallaert, Senior Food Policy Advisor: “Voedselveiligheid is geen bijzaak, het is de absolute basis van alles wat voedingsbedrijven doen. Zonder voedselveiligheid is er geen vertrouwen, en zonder vertrouwen is er geen sector. Voedselveiligheid is onze ‘licence to operate’”.
Welke impact heeft voedselveiligheid op de samenleving?
Johan: “Voedselveiligheid overstijgt de voedingsindustrie. Ze raakt aan volksgezondheid, economie en internationale handel. Zonder sterke garanties op voedselveiligheid kunnen bedrijven niet exporteren, geen jobs creëren en geen vertrouwen opbouwen. Dat vertrouwen is ons belangrijkste kapitaal.”
Wat gebeurt er achter de schermen om voedselveiligheid te garanderen?
Johan: “Heel veel, en dat blijft vaak onder de radar. Belgische voedingsbedrijven investeren al jaren sterk in preventie en controle. Denk bijvoorbeeld aan:
Strikte autocontrolesystemen die continu processen opvolgen
Traceerbaarheid van grondstof tot eindproduct
Regelmatige bovenwettelijke audits en certificeringen
Opleiding van medewerkers op alle niveaus
Snelle procedures voor terugroepacties indien nodig
Pauline: “België behoort niet toevallig tot de top in Europa. Dat is het resultaat van jarenlange inspanningen van bedrijven én samenwerking met de overheid. Uit controles blijkt dat het overgrote merendeel van de voedingsproducten voldoet aan de strenge wettelijke normen, wat aantoont dat het systeem in de praktijk zeer goed werkt.”
Toch horen we elk jaar over incidenten. Hoe kan dat?
Johan: “Het nulrisico bestaat helaas niet. We werken met producten uit de natuur, complexe ketens en menselijke handelingen. Fouten kunnen gebeuren.”
Pauline: “Maar het verschil zit in hoe je daarmee omgaat. Een sterk systeem detecteert snel, grijpt in en leert bij. Dat is vandaag het geval.”
Wordt voedselveiligheid complexer?
Johan: “Absoluut. De context verandert snel. Denk aan klimaatverandering, geopolitieke spanningen, nieuwe technologieën of veranderend consumentengedrag. Dat heeft impact op grondstoffen, productieprocessen en risico’s. Bedrijven moeten zich voortdurend aanpassen en vooruitdenken.”
Waar zitten vandaag de grootste risico’s?
Pauline: “Niet zozeer in het ontbreken van regels, die zijn er genoeg. De uitdaging zit in de dagelijkse toepassing ervan en onze veranderende context. Academisch onderzoek toont dat kwetsbaarheden vaak te maken hebben met onder andere tijdsdruk op de werkvloer of gebrekkige interne communicatie. Daarom benadrukken we steeds meer het belang van een food safety culture.”
Wat betekent zo’n mature voedselveiligheidscultuur concreet?
Pauline: “Het betekent dat iedereen, van directie tot operator, betrokken is. Bedrijven waar het goed loopt, hebben een cultuur waarin leidinggevenden voedselveiligheid expliciet prioriteit geven en dit ook zo benoemen, medewerkers problemen durven melden, opleiding continu gebeurt en afgesteld is op de persoonlijke behoeftes van werknemers, en iedereen dezelfde verantwoordelijkheid voor voedselveiligheid voelt."
Pauline Spagnoli, Food Policy AdvisorVoedselveiligheid is geen checklist. Het is een mindset.
Wat verwachten jullie van de overheid?
Johan: “De samenwerking met de overheid is essentieel. België heeft een sterk systeem, onder andere dankzij het FAVV. Zij voeren jaarlijks meer dan 100.000 controles uit in de hele voedselketen, van grondstof tot eindproduct. Verdere besparingen op het FAVV zijn dan ook uit den boze. Het is belangrijk dat die expertise en controle behouden blijven. Voedselveiligheid vraagt continue aandacht en investeringen, van iedereen.”
Hoe blijven we samen investeren in vertrouwen?
Pauline: “Voedselveiligheid is nooit ‘af’. Het is een continu proces van verbeteren, aanpassen en samenwerken. Met tools zoals de Food Safety Culture Improvement Tool ondersteunt Fevia bedrijven om hun aanpak verder te versterken en te benchmarken. Want uiteindelijk geldt voor de hele keten hetzelfde: vertrouwen komt te voet en gaat te paard.”
Wil je als bedrijf aan de slag gaan met je voedselveiligheidscultuur?
De food safety culture improvement tool zet jou op weg, en is gratis beschikbaar voor Fevia-leden!
Via deze tool kan je jouw meting benchmarken aan een steekproef uit de Belgische voedingsindustrie. Geef je data in en bekijk hoe matuur jouw voedselveiligheidscultuur is in vergelijking met 20 andere bedrijven.
Beluister de podcast van Flanders’ FOOD over voedselveiligheid.
